De koper is gevonden, de prijs staat en dan komt het eerste concept van de koopovereenkomst binnen. Achterin zit een bijlage van vijftien pagina’s met verklaringen over je bedrijf: de jaarrekening klopt, er lopen geen geschillen, alle vergunningen zijn in orde. Die garanties en vrijwaringen bepalen hoeveel van de koopprijs je na de verkoop echt houdt. In deze blog lees je wat het verschil is, hoe je je aansprakelijkheid begrenst en wat je regelt voordat je tekent. Koop je zelf een bedrijf, dan zie je meteen waar jouw bescherming zit.
Garantie of vrijwaring: wat is het verschil?
Een garantie is een verklaring van de verkoper over hoe het bedrijf ervoor staat: “alle benodigde vergunningen zijn aanwezig” of “er lopen geen procedures”. Blijkt zo’n verklaring na de verkoop onjuist, dan moet de koper aantonen dat de garantie is geschonden en welke schade hij daardoor lijdt. Een vrijwaring gaat over een specifiek risico dat partijen al kennen. De verkoper belooft de schade te vergoeden als dat risico zich voordoet, zonder discussie over wie wat wist.
Een voorbeeld. Je verkoopt je installatiebedrijf. Een klant heeft je aansprakelijk gesteld voor een lekkage en vraagt € 40.000. De koper kent die claim uit het boekenonderzoek, dus een garantie “er lopen geen claims” helpt hem niet: hij wist ervan. Daarom vraagt hij een vrijwaring. Moet het bedrijf de klant na de overdracht betalen, dan betaal jij dat bedrag aan de koper terug.
Hoe werken garanties in de koopovereenkomst?
De garanties staan meestal in een aparte bijlage bij de koopovereenkomst (in het Engels de share purchase agreement of SPA). Ze gaan over alles wat de waarde van het bedrijf bepaalt: de jaarrekening, belastingen, personeel, contracten met klanten en leveranciers, intellectueel eigendom, vastgoed en lopende geschillen. Hoe breder de garanties, hoe meer risico er na de verkoop bij jou blijft liggen.
Zonder afspraken geldt de wet. Artikel 7:47 van het Burgerlijk Wetboek (BW) verklaart de regels over koop ook van toepassing op de koop van aandelen, voor zover dat past bij de aard van het recht. Dat betekent onder meer dat wat geleverd wordt aan de overeenkomst moet beantwoorden (artikel 7:17 BW). Die open norm is voor beide partijen onvoorspelbaar. Daarom regelt een goede koopovereenkomst zelf welke verklaringen de verkoper afgeeft, wat er gebeurt als ze niet kloppen, en vaak ook dat de koper géén andere wettelijke middelen meer heeft, zoals een beroep op dwaling.
Disclosure: je vertelt wat er niet klopt
Als verkoper bescherm je jezelf met disclosure (bekendmaking): je meldt vooraf, meestal in een disclosure letter, welke feiten afwijken van de garanties. Die lopende lekkageclaim, een huurcontract dat binnenkort afloopt, een arbeidsgeschil. Wat je netjes hebt gemeld, kan de koper je later niet meer als garantieschending tegenwerpen. Wat je vergeet, wel.
Due diligence: wat de koper al weet
De koper doet vooraf een boekenonderzoek (due diligence). Wat hij daarin ontdekt, telt in de regel mee als kennis: op een garantie over een probleem dat hij kende, kan hij zich moeilijk beroepen. Kopers proberen dat in de overeenkomst om te draaien, met een bepaling dat hun kennis geen afbreuk doet aan de garanties. Als verkoper wil je juist het omgekeerde. Heb je zelf al een vendor due diligence laten doen, dan weet je vooraf waar de risico’s zitten en kun je ze gericht melden. Wat de koper in zijn due diligence onderzoek precies bekijkt en wat hij met de bevindingen doet, lees je in onze blog voor kopers.
Hoe beperk je je aansprakelijkheid als verkoper?
Een garantie zonder grenzen is een open cheque. Een goede koopovereenkomst begrenst de aansprakelijkheid op vier punten.
- Claimtermijn. Hoe lang na de overdracht mag de koper nog claimen?
- De minimis. Claims onder een bepaald bedrag tellen niet mee.
- Basket (drempel). De koper kan pas claimen als de claims samen boven een drempel komen.
- Cap (plafond). Het maximumbedrag dat je in totaal kunt kwijtraken.
Wat “normaal” is, hangt af van de deal. Een indicatie: in de Europese M&A-studie van CMS over transacties uit 2025 lag de claimtermijn voor gewone garanties meestal op 24 maanden of korter, met een trend naar langere termijnen. In 58% van de deals lag de cap onder de helft van de koopprijs, maar bij kleinere transacties kwam een cap gelijk aan de volledige koopprijs juist vaker voor. Baskets lagen meestal op hooguit 1% van de koopprijs. Dat zijn Europese cijfers over deals van alle omvang. Een MKB-overname in het noorden kan er heel anders uitzien.
Bij een basket is één woord belangrijk. Bij een “first dollar”-regeling vergoed je na het halen van de drempel de hele claim, vanaf de eerste euro. Bij een “excess only”-regeling (franchise) alleen het deel boven de drempel. Een klein verschil in de tekst. Een groot verschil in euro’s.
De koper wil zekerheid dat hij zijn geld ook krijgt. Daarvoor zijn drie gangbare routes: een deel van de koopprijs blijft een tijd op een derdenrekening, bijvoorbeeld bij de notaris (escrow); de koper houdt een deel van de prijs in; of de koper mag een claim verrekenen met een lening die jij hem verstrekt voor een deel van de koopprijs (vendor loan). Werk je met een earn-out regeling, let dan op of de koper claims ook mag verrekenen met de earn-out. Dan wordt je uitgestelde prijs ineens ook je zekerheid.
Praktijktip: maak bij het eerste concept één overzicht met vier getallen: claimtermijn, de minimis, basket en cap, plus het bedrag dat geblokkeerd staat. Reken dan uit wat je in het slechtste geval netto overhoudt. Dat getal is de echte koopprijs.
Wanneer accepteer je een vrijwaring wel, en wanneer niet?
Een koper vraagt een vrijwaring vooral voor risico’s die al op tafel liggen:
- bekende risico’s uit het boekenonderzoek, zoals een milieuprobleem op het terrein;
- fiscale risico’s over de periode vóór de overdracht;
- lopende geschillen en claims;
- een lopend onderzoek van een toezichthouder.
Voor jou als verkoper is een vrijwaring zwaarder dan een garantie. De koper hoeft geen schending te bewijzen en zijn kennis telt niet tegen hem. Bovendien gelden de beperkingen voor garanties, zoals de basket en de cap, er volgens de overeenkomst vaak niet of maar deels voor. Fiscale claims kunnen bovendien lang na de verkoop opduiken: de bevoegdheid tot navordering en naheffing vervalt in de regel pas na vijf jaar (artikel 16 lid 3 en artikel 20 lid 3 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen).
Een vrijwaring accepteren kan dus verstandig zijn. Het risico is bekend, en je kunt het afprijzen of afbakenen. Dat is vaak beter dan een lagere koopprijs voor iets wat misschien nooit gebeurt.
De oplossing: accepteer een vrijwaring alleen als het risico concreet is omschreven, er een maximumbedrag en een einddatum aan zit, en jij invloed houdt op de afhandeling. Wil de koper een open vrijwaring voor “alle belastingen”, vraag dan wat hij in het boekenonderzoek heeft gevonden. Een algemeen fiscaal risico hoort in de garanties, met de beperkingen die daarbij horen.
Speelt er geen bekend risico, of komt de koper met een verzekering? Dan kan een garantie- en vrijwaringsverzekering (warranty & indemnity insurance, W&I) een deel van het risico overnemen. Sinds februari 2026 biedt in elk geval één grote verzekeringsmakelaar zo’n polis specifiek aan voor transacties van € 1 tot € 20 miljoen. Bekende risico’s dekt zo’n polis in de regel niet. Daarvoor blijft een vrijwaring of een prijsaanpassing nodig.
Bedrijfsverkoop in Groningen, Drenthe en Friesland: wat speelt hier?
Veel bedrijven in het noorden worden verkocht aan een koper uit de regio: een concurrent uit de stad Groningen, een familiebedrijf uit Drachten dat uitbreidt, een eigen leidinggevende die het overneemt. Vaak blijf je na de verkoop nog een tijd betrokken, met een vendor loan of een earn-out. Dat maakt garanties hier extra gevoelig. Een claim van de koper komt niet van een fonds in Amsterdam, maar van iemand die je in Assen of Leeuwarden gewoon tegenkomt.
Juist dan helpt een overeenkomst die vooraf helder is. Een korte claimtermijn, een duidelijke cap en een disclosure letter die alles benoemt wat je weet, voorkomen dat een goede verkoop in Groningen, Drenthe of Friesland eindigt in een slepende ruzie over een paar ton.
Wat doe je als verkoper vóórdat je tekent?
- Lees de garantiebijlage regel voor regel en streep aan wat je niet zeker weet.
- Vraag dat garanties gelden “naar beste weten” van de verkoper waar je iets niet kunt controleren.
- Stel de disclosure letter vroeg op en laat je accountant meelezen.
- Onderhandel claimtermijn, de minimis, basket en cap als één pakket.
- Beperk vrijwaringen tot concrete, omschreven risico’s met een plafond en einddatum.
- Kijk of de overeenkomst andere wettelijke middelen, zoals vernietiging wegens dwaling, uitsluit.
Ben je koper, dan draai je deze lijst om: je wilt brede garanties, een lange claimtermijn en zekerheid dat er na de overdracht geld is om een claim te betalen. Welke route bij jouw situatie past, lees je ook op onze pagina over je bedrijf verkopen.
Veelgestelde vragen
Kan ik als verkoper weigeren om garanties af te geven?
In theorie wel, maar in de praktijk haakt de koper dan af of verlaagt hij de prijs. Garanties zijn de manier waarop de koper risico’s die hij niet kan overzien bij jou neerlegt. Beter is het om de garanties te beperken: naar beste weten, met een korte claimtermijn, een drempel en een plafond, en een volledige disclosure letter.
Wat gebeurt er als ik iets vergeet te melden in de disclosure letter?
Dan kan de koper claimen als dat feit een garantie onjuist maakt en hij schade lijdt. De beperkingen uit de overeenkomst gelden dan wel, zoals de claimtermijn, de drempel en het plafond. Heb je iets bewust verzwegen, dan loop je het risico dat je je niet op die beperkingen kunt beroepen. Meld dus liever te veel dan te weinig.
Blijf ik ook aansprakelijk als ik via mijn holding verkoop?
Meestal verkoopt je holding de aandelen en geeft die holding de garanties af. Het risico zit dan in de holding. Kopers vragen daarom vaak een vermogensinstandhoudingsverklaring: de holding houdt een tijd een afgesproken vermogen aan. Of ze vragen dat jij als aandeelhouder meetekent. Lees dus goed wie in de overeenkomst als verkoper en als garantiegever staat genoemd.
Kan de koper de koop terugdraaien als een garantie niet klopt?
Alleen als de overeenkomst die deur openlaat. Veel koopovereenkomsten bepalen dat de koper na de overdracht alleen schadevergoeding kan vragen, en sluiten ontbinding en vernietiging wegens dwaling uit. Dat mag. Staat zo’n uitsluiting er niet in, dan kan een koper die op onjuiste cijfers is afgegaan proberen de hele koop terug te draaien, inclusief de koopprijs.
Twijfel je over je garantiebijlage?
Garanties en vrijwaringen beslissen hoeveel van je koopprijs je echt houdt. De winst zit in de onderhandeling vóór het tekenen: wat je meldt, welke drempels gelden en waar het plafond ligt. Wij begeleiden verkopers en kopers in het hele noorden bij fusies en overnames.
Ligt er een concept-koopovereenkomst op je bureau? Of wil je weten wat je straks moet garanderen?
Neem contact op met onze M&A-advocaat Rens voor een vrijblijvend gesprek over jouw situatie.
Benieuwd hoe dat in de praktijk gaat? Bekijk onze successen.
