Je klant stuurt bij de verlenging van het contract een nieuwe verwerkersovereenkomst mee. Twaalf pagina’s. Onbeperkte aansprakelijkheid, een datalek melden binnen een paar uur en audits wanneer het de klant uitkomt. Een verwerkersovereenkomst is het contract waarin je vastlegt hoe jij als leverancier persoonsgegevens verwerkt in opdracht van je klant. Wat de AVG daarin verplicht, staat vast; alles wat daarbovenop komt, is onderhandelbaar. Hieronder lees je welke zeven punten je nakijkt voordat je tekent, en waar je met goede argumenten kunt tegenhouden.
Waarom krijg je nu ineens een strengere verwerkersovereenkomst?
Omdat je klant zelf onder druk staat. Twee ontwikkelingen komen tegelijk samen.
De eerste is een onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Op 11 november 2025 publiceerde de AP een onderzoek naar de rol van de verwerkersovereenkomst bij vijf grote cyberaanvallen op dienstverleners. Die aanvallen troffen samen ruim 1.250 organisaties in Nederland en waarschijnlijk 10,5 miljoen mensen. Volgens de AP zorgden ontbrekende of onduidelijke afspraken ervoor dat dienstverleners hun klanten niet op tijd of onvolledig informeerden over het datalek. De AP gaf daarom drie aanbevelingen: maak afspraken zo concreet mogelijk, houd grip op de hele leveranciersketen, en geef meer prioriteit aan het opstellen en bijhouden van verwerkersovereenkomsten. Wie die aanbevelingen serieus neemt, stuurt zijn leveranciers een concreter model. En dus een langer model.
De tweede is de Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse uitwerking van de Europese NIS2-richtlijn. Die geldt sinds 15 augustus 2026 voor organisaties in kritieke sectoren, zoals drinkwatervoorziening en internetdiensten. Zij moeten ook de beveiliging van hun toeleveringsketen regelen, en mogen daarom eisen stellen aan hun rechtstreekse leveranciers. Val jij zelf niet onder de wet, dan krijg je die eisen dus toch. Via het contract.
Misschien heb je gelezen dat Brussel de AVG wil vereenvoudigen. De Europese Commissie deed op 19 november 2025 een voorstel daarvoor, de Digitale Omnibus. Dat is nog een voorstel waarover wordt onderhandeld, geen geldend recht. Reken er bij je huidige onderhandeling niet op.
Ben je eigenlijk wel verwerker?
Dat hangt af van de vraag wie het doel en de middelen van de verwerking bepaalt. De AVG noemt degene die dat bepaalt de verwerkingsverantwoordelijke. De verwerker is de partij die persoonsgegevens verwerkt ten behoeve van die verwerkingsverantwoordelijke.
Een snelle toets:
- Verwerk je gegevens alleen omdat en zoals je klant dat wil? Dan ben je waarschijnlijk verwerker.
- Host je software, beheer je een netwerk of doe je de salarisadministratie voor een klant? Dat is klassiek verwerkerswerk.
- Gebruik je de gegevens ook voor eigen doelen, zoals je eigen marketing of productontwikkeling? Dan bepaal je voor dat deel zelf het doel.
Dat laatste is niet onschuldig. De AVG bepaalt dat een verwerker die zelf doel en middelen van een verwerking bepaalt, voor die verwerking als verwerkingsverantwoordelijke wordt beschouwd (artikel 28 lid 10 AVG). Dan draag je ook de verantwoordelijkheden die daarbij horen. Wanneer een organisatie een functionaris gegevensbescherming moet aanstellen, lees je in onze blog over de functionaris gegevensbescherming.
En als je geen verwerker bent? Bepaal je het doel zelf, dan past een verwerkersovereenkomst niet bij jouw rol. Bepalen jij en je klant samen doel en middelen, dan zijn jullie gezamenlijk verwerkingsverantwoordelijk en hoort er een onderlinge regeling te komen over wie welke verplichting nakomt (artikel 26 AVG). Verwerk je helemaal geen persoonsgegevens, dan heb je geen verwerkersovereenkomst nodig, maar kunnen beveiligingseisen uit de Cyberbeveiligingswet je nog steeds bereiken via een beveiligingsbijlage of een SLA. Teken in die gevallen niet uit gewoonte. Leg in een korte mail aan je klant vast welke rol je volgens jou hebt en welk document daar wel bij past.
Voor je eigen klant- en personeelsgegevens ben jij wel de verwerkingsverantwoordelijke. Besteed je daarvoor werk uit, bijvoorbeeld aan een salarisverwerker of een CRM-leverancier, dan draaien de rollen om. Lees dan wat er komt kijken bij een verwerkersovereenkomst opstellen voor je eigen leveranciers.
Aansprakelijkheid: onbeperkt of gemaximeerd?
Dit is het punt waar het geld zit. De AVG regelt de aansprakelijkheid tegenover de mensen van wie de gegevens zijn. Een verwerker is daarbij alleen aansprakelijk als hij de verplichtingen die de AVG specifiek aan verwerkers oplegt niet nakomt, of als hij buiten of tegen de rechtmatige instructies van de klant handelt (artikel 82 lid 2 AVG). Zijn jij en je klant allebei verantwoordelijk voor dezelfde schade, dan kan de benadeelde ieder van jullie voor het geheel aanspreken. Wie betaalt, kan het deel van de ander daarna op die ander verhalen (artikel 82 leden 4 en 5 AVG).
Hoe jullie de schade onderling verdelen, is een contractkwestie. En daar gaat het in modellen van klanten vaak mis. Twee bepalingen om op te letten:
- onbeperkte aansprakelijkheid voor alles wat met persoonsgegevens te maken heeft;
- een voorrangsregel waarin de verwerkersovereenkomst vóórgaat op de hoofdovereenkomst.
Die tweede lijkt technisch, maar is het niet. Staat de aansprakelijkheidsbeperking in je hoofdovereenkomst of algemene voorwaarden, en gaat de verwerkersovereenkomst voor, dan kan die beperking voor privacyschade wegvallen. Zonder dat iemand het zo bedoelde.
De oplossing: maak van aansprakelijkheid één regime. Verwijs in de verwerkersovereenkomst naar de beperking uit de hoofdovereenkomst, of spreek een apart maximum af voor privacyincidenten dat hoger mag zijn, maar niet onbeperkt. Leg dat maximum naast je verzekeringspolis voordat je het toezegt. En onderhandel over de verwerkersovereenkomst tegelijk met de hoofdovereenkomst. De AP zag dat de verwerkersovereenkomst vaak pas ter sprake kwam als het hoofdcontract al getekend was, en dan is er weinig ruimte meer. Hoe aansprakelijkheid in IT-contracten uitpakt als het echt misgaat, lees je in onze blog over het mislukte IT-project.
Subverwerkers: toestemming en een wissel melden
Een subverwerker is een partij die jij inschakelt en die daardoor ook bij de gegevens van je klant kan: je hostingpartij, je back-updienst, je supporttool. De AVG staat dat alleen toe met voorafgaande schriftelijke toestemming van je klant. Die toestemming kan specifiek zijn, per subverwerker, of algemeen. Bij algemene toestemming moet je de klant informeren over toevoegingen en vervangingen, zodat die bezwaar kan maken (artikel 28 lid 2 AVG).
Twee dingen om te weten. Jouw subverwerker moet dezelfde verplichtingen krijgen als jij tegenover je klant hebt. En schiet die subverwerker tekort, dan blijf jij tegenover je klant volledig aansprakelijk (artikel 28 lid 4 AVG).
De oplossing: kies voor algemene toestemming met een lijst van je huidige subverwerkers in een bijlage. Spreek af hoe je een wissel meldt, hoeveel tijd de klant heeft om bezwaar te maken, en wat er gebeurt als die bezwaar maakt. Een opzegmogelijkheid voor het betreffende onderdeel is werkbaarder dan een veto op je hele infrastructuur.
Praktijktip: maak de lijst van je subverwerkers voordat je gaat onderhandelen, niet erna. Loop hosting, e-mail, back-up, monitoring, ticketing en betaalsystemen na. Een post die snel over het hoofd wordt gezien: het supportsysteem waarin klanten screenshots uploaden. Precies daar zitten persoonsgegevens.
Meldtermijn bij een datalek: wat is haalbaar voor jou?
De AVG vraagt van jou als verwerker dat je je klant zonder onredelijke vertraging informeert zodra je kennis hebt genomen van een datalek (artikel 33 lid 2 AVG). Een vast aantal uren staat er niet. Je klant heeft wel een harde termijn: die moet een datalek in beginsel binnen 72 uur bij de AP melden (artikel 33 lid 1 AVG). Daarom vragen klanten om een kortere termijn, zoals 24 uur of zelfs “onmiddellijk”.
De vraag is niet alleen hoe kort de termijn is, maar ook wanneer hij begint te lopen. Bij de eerste melding van je monitoring? Of pas als je hebt vastgesteld dat het om persoonsgegevens van die klant gaat?
De oplossing: spreek een termijn af die begint op het moment dat je het datalek hebt vastgesteld, met een eerste melding van wat je op dat moment weet en aanvullingen daarna. Leg ook vast wie het contactpunt is en hoe je bereikbaar bent. De AP noemt precies die afspraken over contactpunten, bereikbaarheid en de inhoud van de melding in haar aanbevelingen.
Praktijktip: speel het scenario van zaterdagavond na. Wie ziet de melding binnenkomen, wie beoordeelt hem, en wie belt de klant? Beloof alleen de termijn die je bezetting in het weekend waar kan maken.
Audits en beveiligingsbijlagen: wie betaalt, en hoe vaak?
Je moet je klant de informatie geven die nodig is om aan te tonen dat je je verplichtingen nakomt, en audits en inspecties mogelijk maken en daaraan bijdragen (artikel 28 lid 3 onder h AVG). Hoe vaak een audit mag en wie de kosten draagt, zegt de AVG niet. Dat regel je dus zelf.
De oplossing: spreek af dat je eerst een bestaand bewijsstuk aanbiedt, zoals een ISO 27001-certificaat of een rapport van een onafhankelijke auditor, als je dat hebt. Beperk een eigen audit van de klant tot één keer per jaar, behalve na een incident. Spreek een aankondigingstermijn af en leg de kosten bij de klant, tenzij de audit ernstige tekortkomingen aan het licht brengt.
Kijk ook goed naar de beveiligingsbijlage. Klanten sturen soms hun eigen standaardlijst mee. Teken je een bijlage met maatregelen die je niet hebt, dan ben je vanaf de eerste dag in gebreke. Beschrijf liever wat je werkelijk doet, en spreek af wat je binnen welke periode verbetert.
Wie betaalt je hulp bij inzageverzoeken, DPIA’s en incidenten?
Je moet je klant helpen bij verzoeken van mensen die hun rechten uitoefenen, zoals inzage of verwijdering. Ook help je bij de beveiliging, bij datalekken en bij een DPIA (een verplichte risicoanalyse voor verwerkingen met een hoog risico). Dat staat in artikel 28 lid 3 onder e en f AVG. Over de vergoeding van die hulp zegt de wet niets.
In het model van een klant staat soms dat al die hulp inbegrepen is. Bij één inzageverzoek per jaar is dat prima. Bij een DPIA voor een nieuw systeem van je klant kan het dagen werk zijn. Wat een DPIA precies inhoudt, lees je in onze blog over een DPIA uitvoeren.
De oplossing: spreek af dat standaardhulp in de prijs zit en dat werk daarboven tegen je gewone tarief gaat. Ligt de oorzaak van een incident bij jou, dan is het redelijk dat je die kosten zelf draagt. Zeg dat er dan ook bij.
Einde van de samenwerking: teruggeven en verwijderen
Na afloop wis je alle persoonsgegevens of geef je ze terug, naar keuze van de klant, en verwijder je bestaande kopieën. Dat geldt niet als een wettelijke plicht je dwingt ze te bewaren (artikel 28 lid 3 onder g AVG).
De oplossing: leg vast binnen welke termijn en in welk bestandsformaat je teruggeeft, en wat je doet met back-ups. Gegevens direct uit elke back-up halen is technisch niet altijd mogelijk. Spreek dan af dat ze verdwijnen in de normale rotatie van je back-ups, en dat je tot die tijd niets met ze doet.
Leverancier in Groningen, Friesland of Drenthe: waarom dit nu speelt
In het noorden werken veel MKB-leveranciers voor een handvol grote opdrachtgevers. Een IT-beheerder in de stad Groningen die het netwerk van een regionale organisatie onderhoudt. Een softwarebedrijf in Leeuwarden of Assen met een drinkwaterbedrijf of een internetdienst als klant. Een installateur uit Drachten die op afstand inlogt op gebouwsystemen. Klanten in kritieke sectoren vallen onder de Cyberbeveiligingswet en moeten sinds 15 augustus 2026 de risico’s in hun toeleveringsketen beheersen. Dat kan doorwerken in de verwerkersovereenkomst en de beveiligingsbijlage die jij krijgt.
Het voordeel van de regio: de lijnen zijn kort. Je kent de ICT-manager of de inkoper vaak persoonlijk. Gebruik dat. Een telefoontje waarin je uitlegt welke meldtermijn je werkelijk kunt waarmaken, werkt beter dan een tekst vol track changes. Bel dus eerst en stuur daarna je aangepaste versie. Dan weet je klant al waarom je iets wijzigt, en leest die je voorstel als oplossing in plaats van als bezwaar.
Verwerkersovereenkomst leverancier: je checklist vóór het tekenen
- Klopt je rol: verwerker, verwerkingsverantwoordelijke of samen?
- Geldt je aansprakelijkheidsbeperking ook voor privacyschade?
- Staat er een lijst van je subverwerkers en een werkbare meldregeling?
- Kun je de meldtermijn ook in het weekend halen?
- Zijn audits begrensd in frequentie en kosten?
- Past de beveiligingsbijlage bij wat je echt doet?
- Is extra hulp bij verzoeken, DPIA’s en incidenten betaald werk?
- Is het einde geregeld, inclusief back-ups?
Veelgestelde vragen
Moet ik als leverancier het model van mijn klant gebruiken?
Nee. De AVG eist een schriftelijke overeenkomst met een vaste minimale inhoud, maar schrijft niet voor wiens model je gebruikt. Je mag een eigen model voorstellen of het model van je klant aanpassen. Houdt je klant vast aan zijn eigen tekst, dan onderhandel je over de bijlagen en over een lijst met afwijkingen.
Ik heb de verwerkersovereenkomst al getekend. Kan ik nog iets veranderen?
Wat je hebt getekend, geldt. Je kunt wel voorstellen de afspraken aan te passen, bijvoorbeeld bij een verlenging of als je dienst verandert. De AP raadt organisaties zelf aan hun verwerkersovereenkomsten regelmatig te herzien. Dat geeft je een natuurlijk moment om te melden welke bepalingen in de praktijk niet werken.
Heb ik ook bij een klein project een verwerkersovereenkomst nodig?
Ja, als je bij dat project persoonsgegevens verwerkt in opdracht van je klant. De AVG kent geen ondergrens voor de omvang van de opdracht. De overeenkomst moet wel schriftelijk zijn, maar elektronisch mag ook. Voor een klein project volstaat vaak een kort model, zolang de verplichte onderdelen uit artikel 28 AVG erin staan.
Mijn klant wil geen verwerkersovereenkomst sluiten. Wat nu?
Stuur dan zelf een model. De AVG schrijft voor dat een verwerking door een verwerker in een overeenkomst wordt geregeld, en dat raakt ook jou. Zonder afspraken weet je bovendien niet welke instructies je volgt. Leg je voorstel en de reactie van je klant schriftelijk vast, zodat later zichtbaar is dat jij het initiatief nam.
Twijfel je of je deze verwerkersovereenkomst kunt tekenen?
Een verwerkersovereenkomst van je klant is een voorstel, geen formulier. Wat de AVG voorschrijft, teken je. Over aansprakelijkheid, meldtermijnen, audits en kosten praat je, want daar zit het risico en daar zit het geld.
Ligt er een verwerkersovereenkomst op je bureau die strenger is dan je gewend bent? Of wil je een eigen model klaar hebben voordat de volgende klant erom vraagt? Wij lezen vanuit ons privacyrecht met je mee en zeggen je welke bepalingen je kunt accepteren en welke je terugstuurt.
Neem contact op met Esmée over jouw situatie.


