28 oktober 2026

Ingebrekestelling opstellen: wat erin moet en welke termijn redelijk is

Je leverancier levert niet, de aannemer komt niet opdagen of een klant laat de factuur liggen. Je wilt ontbinden of je schade vergoed krijgen. Dat mag meestal pas als de ander in verzuim is, en daar heb je in de regel één brief voor nodig: de ingebrekestelling. Ontbreekt die brief, of klopt hij niet, dan sta je bij de rechter met lege handen. Hieronder lees je wanneer je hem moet sturen, wat erin moet, welke termijn redelijk is en wat de brief je oplevert.

Wat is een ingebrekestelling en waarom heb je hem nodig?

Een ingebrekestelling is een schriftelijke aanmaning waarin je de ander een redelijke termijn geeft om alsnog na te komen (artikel 6:82 lid 1 BW). Laat hij die termijn verstrijken, dan is hij in verzuim. Volgens de Hoge Raad is dat precies het doel van de brief: de ander een laatste kans geven om na te komen, niet het “vaststellen” dat hij tekortschiet.

Dat verzuim heb je nodig. Zonder verzuim geen schadevergoeding wegens te late nakoming (artikel 6:74 BW), en zolang nakoming nog mogelijk is ook geen ontbinding (artikel 6:265 lid 2 BW). Een leverancier die te laat is, zit dus nog niet automatisch fout; dat gebeurt pas als hij jouw termijn laat lopen.

Sommatie, aanmaning, ingebrekestelling: in de praktijk lopen die woorden door elkaar. Juridisch telt alleen de inhoud. Een sommatie werkt pas als ingebrekestelling als er een concrete termijn in staat, hoe scherp de toon verder ook is. Krijg je zelf zo’n brief? Lees dan onze blog sommatiebrief ontvangen.

Wanneer heb je géén ingebrekestelling nodig?

De wet noemt drie gevallen waarin verzuim intreedt zonder ingebrekestelling (artikel 6:83 BW):

  • een afgesproken termijn voor de nakoming is verstreken, tenzij die termijn een andere strekking heeft;
  • de verplichting komt voort uit een onrechtmatige daad of strekt tot schadevergoeding, en wordt niet meteen nagekomen;
  • je moet uit een mededeling van de ander afleiden dat hij zal tekortschieten.

Die opsomming is niet volledig: volgens de Hoge Raad kan verzuim op grond van de redelijkheid en billijkheid ook in andere gevallen zonder ingebrekestelling intreden. Reken daar alleen niet op.

Vooral het eerste geval is verraderlijk, want een afgesproken datum is niet altijd een fatale termijn. In een zaak die in 2020 bij de Hoge Raad kwam, moest een pand “uiterlijk 31 december” worden afgenomen. Toch was dat gezien de afspraken en de omstandigheden geen fatale termijn, en de verkoper die zonder ingebrekestelling ontbond, verloor. Bij twijfel stuur je dus toch de brief. Dat kost een dag. Een onterechte ontbinding kost veel meer.

Voor geldschulden ligt het anders. Betaalt een zakelijke klant een factuur te laat, dan loopt de wettelijke handelsrente vanaf de dag na de uiterste betaaldag, zonder ingebrekestelling (artikel 6:119a BW). Wat je verder kunt doen bij een onbetaalde factuur, lees je in onze blog zakelijke factuur niet betaald.

Wat moet er in een ingebrekestelling staan?

De wet stelt maar twee eisen: schriftelijk, en een redelijke termijn. Een brief die bij de rechter overeind blijft, bevat meer:

  • De overeenkomst en de verplichting. Welk contract, en welke afspraak de ander niet nakomt.
  • Wat er mis is, concreet. Niet “het werk is niet goed”, maar: van de 500 bestelde kasten zijn er 300 geleverd.
  • Wat je verlangt. Nakoming, herstel of levering van het ontbrekende deel.
  • Een concrete einddatum. “Uiterlijk 13 november 2026”, niet “zo spoedig mogelijk”.
  • Het gevolg. Wat je doet als de termijn verstrijkt: aansprakelijk stellen, ontbinden, schadevergoeding vorderen.
  • Een verzoek om bevestiging. Vraag desgewenst om binnen een korte termijn te bevestigen dat tijdig wordt nagekomen. Blijft die uit, dan kan volgens de Hoge Raad ook dat tot verzuim leiden.
  • Datum, afzender en de juiste wederpartij. De rechtspersoon zoals die in het Handelsregister staat, niet de handelsnaam op de bus.

Let op bij werk van een aannemer. Ligt de oorzaak in jouw eigen opdracht of tekening, dan is de eerste vraag of hij je had moeten waarschuwen. Lees daarover onze blog waarschuwingsplicht aannemer.

Welke termijn is redelijk?

De wet zegt alleen “redelijk”. Wat dat is, hangt af van de omstandigheden, en de Hoge Raad heeft in 2019 (Fraanje/Alukon) aangegeven welke meetellen. Ten eerste de prestatie zelf: geld overmaken kan in een dag, een gebrek in een complexe installatie herstellen kost weken. Ten tweede de voorgeschiedenis. De tijd die de ander vóór je brief al had om zich voor te bereiden, telt mee. Eerdere sommaties en termijnen kunnen de termijn verkorten, ook als die brieven zelf niet aan de eisen voldeden, en verwachtingen die de ander zelf heeft gewekt wegen mee. Bij een verzoek om bevestiging telt ook of de termijn in de branche gebruikelijk is.

Een vast aantal dagen staat niet in de wet. Uit de praktijk: 14 dagen is bij de meeste leveringen en werkzaamheden goed verdedigbaar. Vijf werkdagen alleen als er al eerdere aanmaningen liggen, of als het om een handeling van één dag gaat. Dat is ervaring, geen regel.

Een te korte termijn maakt de brief niet automatisch waardeloos, maar je neemt een risico. Ontbind je na een termijn die de rechter later te kort vindt, dan was de ander nog niet in verzuim. Dan heb jij onterecht ontbonden en kan de ander jou daarop aanspreken. Wie te vroeg schiet, raakt zichzelf.

Hoe verstuur je een ingebrekestelling?

Schriftelijk, zegt de wet. Een e-mail is schriftelijk, een telefoontje niet. Bellen is prima voor de verhoudingen, maar het zet niemand in verzuim. Het echte punt is niet de vorm, maar het bewijs. Een verklaring werkt pas als zij de ander heeft bereikt (artikel 3:37 lid 3 BW). Jij moet dus kunnen aantonen dat hij is aangekomen. Komt de brief niet aan door zijn eigen toedoen, bijvoorbeeld omdat hij een aangetekend stuk niet ophaalt, dan werkt de brief toch. Daarom in de praktijk: stuur de brief per e-mail én aangetekend of per koerier, gebruik het adres uit het Handelsregister, en bewaar een kopie, de verzendbevestiging en het ontvangstbewijs.

Wat gebeurt er na de termijn?

Verstrijkt de termijn zonder dat de ander nakomt, dan is hij in verzuim (artikel 6:81 BW). Vanaf dat moment heb je de keuze:

  • Schadevergoeding voor de schade door de vertraging (artikel 6:74 BW), bijvoorbeeld de meerkosten van een vervangende leverancier.
  • Ontbinding, met een schriftelijke verklaring of via de rechter (artikel 6:267 BW).
  • Risico-overgang. Wordt nakoming tijdens het verzuim onmogelijk, bijvoorbeeld doordat de bestelde machine bij de leverancier afbrandt, dan komt dat voor rekening van de ander (artikel 6:84 BW).

De brief is bovendien je bewijs in een procedure. Komt de ander binnen de termijn alsnog na, dan is er geen verzuim. Komt hij gedeeltelijk na, dan blijft het verzuim bestaan voor het deel dat uitblijft, en kun je voor dat deel ontbinden of schade vorderen. Houd wel de verhouding in het oog: een tekortkoming die daarvoor te klein is, rechtvaardigt geen ontbinding (artikel 6:265 lid 1 BW).

Veelgemaakte fouten bij het opstellen van een ingebrekestelling

  • Geen termijn, of een vage. “Zo spoedig mogelijk” is geen termijn.
  • Alleen bellen. Een gesprek zet niemand in verzuim.
  • Te vroeg ontbinden.
  • De brief aan de verkeerde partij: de handelsnaam of de holding in plaats van je contractspartij.
  • Het gevolg niet benoemen, zodat de brief leest als een vriendelijk verzoek.
  • Na de termijn stilzitten, zodat je eigen brief ongeloofwaardig wordt.

Wederpartij in Groningen, Drenthe of Friesland: verandert dat iets aan de brief?

Aan de brief niets. De regels uit het Burgerlijk Wetboek gelden voor een leverancier in Emmen net zo als voor een aannemer in Drachten. Wat wél verandert, is waar je terechtkomt als de ander na de termijn nog steeds niets doet. Je dagvaardt bij de rechter van de statutaire zetel van de wederpartij (artikel 99 Rv). Zit die in Groningen, Drenthe of Friesland, dan is dat de Rechtbank Noord-Nederland, met locaties in de stad Groningen, Assen en Leeuwarden. Lees je brief vóór die stap nog eens met de ogen van de rechter: staat er een concrete termijn in, en is hij aantoonbaar aangekomen? In de praktijk strandt een verder sterke zaak nog geregeld op die ene ontbrekende brief.

Praktijktip: regel het vooraf in je contract

Praktijktip: spreek in je contract of offerte concrete lever- of opleverdata af en zet erbij dat die termijnen fataal zijn: bij overschrijding is de ander zonder ingebrekestelling in verzuim. Dat scheelt straks de hele brief, zeker bij een aannemer of een leverancier van maatwerk. Twijfel je of een datum in een bestaand contract fataal is, behandel hem dan alsof hij dat niet is en stuur de brief.

Veelgestelde vragen

Is een e-mail genoeg als ingebrekestelling?

Ja. De wet eist een schriftelijke aanmaning, en een e-mail is schriftelijk. Het risico zit in het bewijs: je moet kunnen aantonen dat de mail de ander heeft bereikt. Stuur bij een belangrijke zaak dezelfde brief daarom ook aangetekend of per koerier, en bewaar de verzendbevestiging. Een telefoontje volstaat niet.

Moet ik eerst een herinnering sturen voordat ik in gebreke stel?

Nee. De wet eist alleen één schriftelijke aanmaning met een redelijke termijn; een herinnering vooraf is geen voorwaarde. Toch is hij vaak slim: een korte herinnering houdt de relatie goed en levert bewijs op dat de ander al langer wist wat er mis was. Dat mag je meewegen bij de termijn die je daarna in de ingebrekestelling geeft.

Wat als de ander na mijn brief alsnog nakomt?

Komt hij binnen de termijn volledig na, dan is er geen verzuim en vervalt je recht op ontbinding of vertragingsschade op grond van die brief. Komt hij pas na de termijn na, dan was hij wel in verzuim en kun je de schade door de vertraging nog vorderen. Controleer de prestatie meteen en leg schriftelijk vast wat nog ontbreekt.

Kan ik de ingebrekestelling overslaan als er een leverdatum in het contract staat?

Soms. Is de leverdatum een fatale termijn, dan is de ander na die datum zonder brief in verzuim. Maar niet elke afgesproken datum is fataal; dat hangt af van de uitleg van de afspraak. Twijfel je, stuur dan toch een ingebrekestelling met een korte termijn. Dat kost weinig en voorkomt dat je zelf onterecht ontbindt.

Twijfel je of je brief sterk genoeg is?

Een ingebrekestelling is een klein document met grote gevolgen. Staat de termijn er goed in, is de brief aangekomen en heb je daarna de juiste stap gezet, dan sta je bij een ontbinding of een schadeclaim sterk. Ontbreekt er iets, dan kan een verder goede zaak daarop stranden. Hoe wij zo’n geschil aanpakken, lees je op de pagina geschillen en procederen; Mirjam Talsma kijkt graag met je mee naar je brief en je dossier.

Levert een leverancier, aannemer of klant niet wat is afgesproken? Of heb je al een brief gestuurd en wil je weten wat je nu kunt doen?

Neem contact op met Mirjam over jouw situatie.